KONWERSATORIUM:
Historia, I rok; 30 godzin
Prowadzący: dr Piotr A. Nowakowski; dr Olgierd Ławrynowicz
Zaliczenie z oceną na podstawie sprawdzianu wiedzy studentów, obejmującego całość problematyki poruszanej w czasie zajęć

Temat zajęć: Zapoznanie studentów historii z archeologią, jako nauką “współdziałającą” z historią; Informacje o rozwoju człowieka (antropogeneza); Przedstawienie najdawniejszych dziejów ziem polskich, ze szczególnym uwzględnieniem kultur archeologicznych na ziemiach tych występujących, ich rozwoju, podstawowego inwentarza zabytków i wzajemnych relacji (od epoki kamienia do średniowiecza); Omówienie problematyki etnogenezy Słowian; Zapoznanie z podstawowymi problemami badań nad kulturą materialną średniowiecza.

Program ramowy zajęć (30 godzin):
1. Zajęcia wstępne
2. Wstęp do archeologii. Metody badawcze archeologii.
3. Antropogeneza i pierwsze kultury archeologiczne.
4. Kultury archeologiczne paleolitu i mezolitu na ziemiach polskich
5. Kultury archeologiczne neolitu na ziemiach polskich
6. Kultury archeologiczne epoki brązu na ziemiach polskich
7. Kultury archeologiczne epoki żelaza na ziemiach polskich
8. Celtowie na ziemiach polskich
9. Kultury archeologiczne okresu wpływów rzymskich na ziemiach polskich
10. Okres wędrówek ludów na ziemiach polskich
11. Etnogeneza Słowian; Wczesne średniowiecze
12. Średniowiecze - ceramika
13. Średniowiecze - architektura
14. Średniowiecze - uzbrojenie
15. Zajęcia podsumowujące

Proponowana literatura przedmiotu:

Dąbrowska M., Kafle i piece kaflowe w Polsce do końca XVIII wieku, Wrocław 1987
Dąbrowska M., Kafle i piece kaflowe w Polsce do końca XVIII wieku. Stan i potrzeby badawcze, Prace i Materiały Muzeum Archeologicznego i Etnograficznego w Łodzi 1993, nr 36, s. 171 - 178
Donato G., Hensel W., Tabaczyński S., Teoria i praktyka badań archeologicznych, t. I, Warszawa 1982
Gąsowski J., Z archeologią za pan brat, wydanie dowolne
Gedl M., Epoka brązu i wczesna epoka żelaza w Europie, Kraków 1980
Kaczanowski P., Kozłowski J.K., Najdawniejsze dzieje ziem polskich (do VII w.), Wielka Historia Polski, Kraków 1998
Kajzer L., Opracowanie zbioru ceramiki naczyniowej z “wieży Karnkowskiego” na zamku w Raciążku, Kwartalnik Historii Kultury Materialnej 1986, R. XXXIV, nr. 2, s. 199 - 225
Kajzer L., Zamki i społeczeństwo. Przemiany architektury i budownictwa obronnego w Polsce w X - XVIII wieku, Łódź 1993
Kajzer L., Wstęp do archeologii historycznej w Polsce, Łódź 1996
Kajzer L., Kołodziejski S., Salm J., Leksykon zamków w Polsce, Warszawa 2001
Kozłowski J.K., Kozłowski S.K., Epoka kamienia na ziemiach polskich, Warszawa 1977
Kruppe J., Garncarstwo późnośredniowieczne w Polsce, t. 1,2, Wrocław 1981
Mączyńska M. Wędrówki ludów. Historia niespokojnej epoki IV i V wieku, Warszawa - Kraków 1996
Nowakowski A., Uzbrojenie średniowieczne w Polsce (na tle środkowoeuropejskim), Toruń 1991
Pradzieje ziem polskich, red. J. Kmieciński, t. I, cz. 1,2, Łódź 1989
Prahistoria ziem polskich, red. W. Hensel, t. I - IV, Wrocław - Warszawa - Kraków - Gdańsk 1975 - 1981
Renfrew C, Bahn P., Archeologia. Teorie, metody, praktyka, Warszawa 2002
Schlette J., Celtowie, Łódź 1987
Uzbrojenie w Polsce średniowiecznej 1350 - 1450, red. A. Nadolski, Łódź 1990
Uzbrojenie w Polsce średniowiecznej 1450 - 1500, red. A. Nowakowski, Toruń 1998 (wyd. II, Toruń 2004)

Zakres zagadnień wymaganych przy zaliczeniu:

METODY ARCHEOLOGII:
Chronologia względna i metody jej określania; Chronologia bezwzględna i metody jej określania; Źródła nieruchome; Źródła ruchome; Rodzaje obrządku pogrzebowego; Rodzaje stanowisk archeologicznych; Stanowiska osadnicze; Stanowiska sepulkralne; Cele i metody badawcze archeologii; Nieinwazyjne metody prospekcji archeologicznej; Periodyzacja dziejów ludzkości

PALEOLIT, MEZOLIT, NEOLIT:
Antropogeneza; Chronologia paleolitu; Chronologia mezolitu; Chronologia neolitu; Mezolit na ziemiach polskich; Kultury archeologiczne paleolitu i mezolitu; Kultury archeologiczne Homo neanderthalensis; Kultury archeologiczne neolitu; Techniki obróbki surowca krzemiennego; Najstarsze narzędzia na ziemiach polskich; “Rewolucja” neolityczna

EPOKA BRAZU:
Chronologia epoki brązu; Periodyzacja epoki brązu; Kultury archeologiczne wczesnej epoki brązu; Kultury archeologiczne epoki brązu; Obrządek pogrzebowy w epoce brązu; Biskupin; Grody kultury łużyckiej;

EPOKA ŻELAZA:
Chronologia epoki żelaza; Chronologia okresu halsztackiego; Chronologia okresu lateńskiego; Okres lateński w Europie i na ziemiach polskich; Kultury archeologiczne epoki żelaza; Kultury archeologiczne okresu halsztackiego; Kultury archeologiczne okresu lateńskiego; Obrządek pogrzebowy w epoce żelaza; Celtowie na ziemiach polskich

OKRES WPŁYWÓW RZYMSKICH:
Chronologia okresu wpływów rzymskich; Kultury archeologiczne okresu wpływów rzymskich; Obrządek pogrzebowy w okresie wpływów rzymskich

WĘDRÓWKI LUDÓW, ŚREDNIOWIECZE:
Chronologia epoki wędrówek ludów; Hunowie na ziemiach polskich; Etnogeneza Słowian; Autochtoniczna teoria etnogenezy Słowian; Allochtoniczna teoria etnogenezy Słowian; Uzbrojenie zaczepne; Miecze średniowieczne; Broń sieczna; Broń drzewcowa; Broń obuchowa; Broń strzelcza i miotaj�ca; Uzbrojenie ochrone; Hełmy średniowieczne; Pancerze i zbroje; Rząd koński i oporządzenie jeździeckie